Paranın Psikolojisi - Morgan Housel (3)

Bir şeyin kısa vadede berbatken, uzun vadede kazanabileceği fikri, içgüdüsel olarak kabul edeceğiniz bir şey değildir; fakat hayatta birçok şey böyle işler.

Napolyon askeri dehayı, ''Etrafındaki herkes aklını kaybederken ortalama şeyler yapabilen kişi'' olarak tanımlamış. Yatırım da öyledir.

Oysa çoğu zaman, bugün o kadar da önemli değildir. Bir yatırımcı olarak yaşamınızın akışı boyunca, bugün, yarın veya gelecek hafta vereceğiniz kararlar, etraftaki herkesin çıldırdığı az sayıda günde -muhtemelen zamanın yüzde birinde veya daha azında- ne yaptığınız kadar önemli olmayacaktır.

Bir yatırımcı olarak başarınız, seyir kontrolüne harcadığınız yıllarla değil, araya giren ''terör'' anlarına nasıl tepki verdiğinizle belirlenecektir.

Bence, ''Etrafındaki herkes çıldırdığında ortalama şeyler yapabilen erkek ya da kadın'' ifadesi, yatırım dehasının iyi bir tanımıdır. Her şeyi kuyruklar yönlendirir.

İş dünyasında, yatırım alanında ve finansta her şeyi kuyrukların yönlendirdiğini kabul ettiğinizde, birçok şeyin ters gitmesinin, bozulmasının, başarısız olmasının ve düşmesinin normal olduğunu fark edersiniz.

Zamanınızı kontrol etmek, paranın ödediği en yüksek kâr payıdır.

Paranın en büyük içsel değeri ki bunun çok kıymetli bir değer olduğunu söylemek abartı olmaz ''zamanınızı kontrol etme yeteneği''dir. Harcanmamış varlıklardan gelen ve istediğiniz şeyi, istediğiniz zaman yapabilme anlamında size daha fazla kontrol sağlayan bağımsızlık ve özerklik düzeyini, yavaş yavaş elde edebilmektir.

Önceki nesillere kıyasla, zamanımız üzerindeki kontrolümüz azaldı. Ve zamanımızı kontrol edebilmek, mutluluğu etkileyen kilit bir etken olduğuna göre, ortalamada eskisinden daha zengin olduğumuz halde, insanların kendilerini daha mutlu hissetmemelerine şaşırmamalıyız.

Dünya hem alçakgönüllü görünüp de varlıklı olan, hem de iflasın kıyısında yaşadığı halde zengin görünen insanlarla dolu. Başkalarının başarısını çabuk değerlendirirken ve kendi hedeflerinizi belirlerken bunu aklınızda bulundurun.

Servet oluşturmanın gelirinizle veya yatırım getirilerinizle çok ilgisi yoktur; buna karşılık tasarruf oranlarınızla yakından ilgilidir.

Kişisel birikimler ve tutumluluk -finansta tasarruf ve verimlilik- para denkleminden daha çok sizin denetiminizde bulunan unsurlarıdır ve gelecekte de bugünkü kadar etkilşi olma şansı yüzde 100'dür.

Daha da önemlisi, servetin değeri görecedir, yani neye ihtiyacınız olduğuna bağlıdır.

Belli bir gelir düzeyini geçtikten sonra ihtiyaç duyduğunuz şey, sadece ego tatminidir.

Zamanınızı kontrol edemediğinizde, yolunuza çıkan her türlü şansızlığı kabul etmek zorunda kalırsınız. Ancak esnekliğiniz varsa, oturup düşünmenize gerek kalmaksızın fırsatların kucağınıza düşmesini bekleyecek zamanınız olur. Bu, tasarruflarınızın içerdiği gizli getirilerden biridir.

Bankada yüzde sıfır faiz getiren tasarruflar, size daha düşük maaşla ama daha fazla amaç veren bir işe girme esnekliğini; ya da o esnekliğe sahip olmayanlar çaresiz kaldığında gelişecek yatırım fırsatlarını bekleme esnekliğini sağlarsa, aslında olağanüstü getiri üretebilir.